Vận dụng nguyên tắc tương xứng từ kinh nghiệm của Cộng hòa Liên bang Đức và cộng hòa Nam Phi trong thu hồi quyền sử dụng đất ở Việt Nam hiện nay
DOI:
https://doi.org/10.70236/khplvn.388Từ khóa:
nguyên tắc tương xứng, thu hồi đất, quyền tài sản, kiểm soát quyền lực công, Luật Đất đai 2024Tóm tắt
Nghiên cứu này xem xét khả năng vận dụng nguyên tắc tương xứng như một công cụ kiểm soát quyền lực công trong giới hạn quyền tài sản vào lĩnh vực thu hồi đất ở Việt Nam, thông qua so sánh với kinh nghiệm của Cộng hòa liên bang (CHLB) Đức và Cộng hòa Nam Phi. Bằng phương pháp so sánh mô hình và phân tích luật thực định, nghiên cứu phát hiện ra rằng, cả hai quốc gia đều áp dụng nguyên tắc tương xứng như một cơ chế kiểm soát lấy tư pháp làm trung tâm, với sự khác biệt trong cấu trúc kiểm tra và cách xác lập khái niệm “tài sản” được bảo vệ. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất áp dụng nguyên tắc tương xứng ở Việt Nam theo hai bước: (i) xác định rõ căn cứ hợp hiến của việc thu hồi và, (ii) thiết lập cơ chế đền bù dựa trên cân bằng lợi ích.
Tải xuống
Tài liệu tham khảo
[1] Alexander Gregory, The global debate over constitutional property: Lessons for American takings jurisprudence, Chicago: University of Chicago Press, 2006
[2] De Waal Johan, Iain Currie, Gerhard Erasmus, The bill of rights handbook, Juta & Company Ltd
[3] Nguyễn Đăng Dung, Phạm Hồng Thái, Lã Khánh Tùng, Vũ Công Giao, Tuyển tập Hiến pháp của một số quốc gia, NXB Hồng Đức, Hà Nội, 2012 [trans: Nguyen Dang Dung, Pham Hong Thai, La Khanh Tung, Vu Cong Giao, Collection of Constitutions of selected countries, Hong Duc Publishing House, Hanoi, 2012]
[4] Nguyễn Ngọc Điện, “Học thuyết tương xứng trong hạn chế quyền sở hữu –Vận dụng vào việc giải quyết vấn đề đền bù khi thu hồi đất”, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, số 19, 2022 [trans: Nguyen Ngoc Dien, “The doctrine of proportionality in limiting ownership rights – Application to compensation settlement in land recovery”, Legislative Studies Journal, no. 19, 2022]
[5] Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO), Compulsory Acquisition of Land and Compensation, Land Tenure Studies no. 10, FAO, 2008
[6] Phan Trung Hiền, “Lý thuyết về cân bằng lợi ích khi chuyển dịch đất bắt buộc và một số gợi ý cho Việt Nam”, Tạp chí khoa học pháp lý Việt Nam, số 8, 2020 [trans: Phan Trung Hien, “The Theory of Interest balancing in compulsory land transfer and suggestions for Vietnam”, Vietnamese Journal of Legal Sciences, no. 8, 2020]
[7] Phan Trung Hiền, Kinh nghiệm của một số quốc gia và quốc tế về xác định giá đất, bồi thường, hỗ trợ, và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất, Cổng thông tin điện tử của Quốc hội, [trans: Phan Trung Hien, International and National experiences on land valuation, compensation, support, and resettlement upon state land recovery, Portal of the National Assembly of Vietnam]
[8] Mostert Hanri, The relevance of constitutional protection and regulation of property for the private law of ownership in South Africa and Germany (A comparative analysis with specific reference to land law reform), Dissertation presented for the Degree of Doctor of Laws at the University of Stellenbosch, November 2000
[9] Trần Vang Phủ, Trần Thuỵ Quốc Vang, “Ưu điểm và hạn chế của cơ chế chuyển dịch đất đai tự nguyện”, Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp, số 15 (295), 2015 [trans: Tran Vang Phu, Tran Thuy Quoc Vang, “Advantages and Limitations of the Voluntary Land Transfer Mechanism”, Legislative Studies Journal, no. 15(295), 2015]
[10] Dương Anh Sơn, Trần Vang Phủ, “Chuyển dịch đất đai theo phương thức tự nguyện thoả thuận”, Tạp chí Phát triển Khoa học và Công nghệ - Kinh tế - Luật và Quản lý, 7(S1), 2023 [trans: Duong Anh Son, Tran Vang Phu, “Land Transfer via Voluntary Agreement Method”, Science & Technology Development Journal -Economics - Law and Management, 7(S1), 2023]
[11] Sullivan E. Thomas and Richard S. Frase, Proportionality principles in American law: Controlling excessive government actions, Oxford University Press, 2009
[12] Lưu Quốc Thái, “Bản chất, vai trò của hoạt động thu hồi đất trong điều kiện kinh tế thị trường”, Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp, số 15(295), 2015 [trans: Luu Quoc Thai, “Nature and Role of Land Recovery Activities in Market Economy Conditions”, Legislative Studies Journal, no. 15(295), 2015]
[13] Thormann, Martin, Abstufungen in der Sozialbindung des Eigentums, Stuttgart [u.a.]: Boorberg, 1996
[14] Van der Walt, Andries Johannes, Property in the Margins, Bloomsbury Publishing, 2009
[15] Van der Walt, Andries Johannes, Constitutional property law, juta & company Ltd, 2005
[16] Van der Walt, The Constitutional property clause: A Comparative Analysis of Section 25 of the South African Constitution of 1996, Juta & Company Ltd, 1997
