Vấn đề kế thừa quốc gia trong thực tiễn pháp luật đầu tư quốc tế
DOI:
https://doi.org/10.70236/khplvn.724Từ khóa:
kế thừa quốc gia, luật đầu tư quốc tế, tranh chấp đầu tư, trọng tài đầu tư, hiệp định đầu tư song phươngTóm tắt
Trong bối cảnh các biến động địa chính trị diễn ra ngày càng nhanh và khó dự đoán, kế thừa quốc gia trở thành một trong những vấn đề phức tạp và gây tranh cãi nhất trong luật quốc tế hiện đại. Bài viết phân tích sự giao thoa giữa lý thuyết kế thừa quốc gia và thực tiễn áp dụng trong lĩnh vực đầu tư quốc tế, nơi hai trường phái cơ bản - “tabula rasa” (bảng trắng) và “pacta sunt servanda” (cam kết phải được tôn trọng) - cùng tồn tại trong khuôn khổ Công ước Vienna năm 1978 và 1983. Trên cơ sở phân tích bốn vụ tranh chấp tiêu biểu (Mytilineos v. Serbia, Sanum v. Lào, World Wide Minerals v. Kazakhstan và PrivatBank v. Nga), bài viết chỉ ra rằng thực tiễn trọng tài đầu tư đã định hình cách tiếp cận thực dụng, ưu tiên tiêu chí “kiểm soát thực tế” nhằm bảo vệ nhà đầu tư, song đồng thời bộc lộ những giới hạn căn bản của các Hiệp định Đầu tư song phương (bilateral investment treaties, BIT) khi đối diện với thay đổi đột ngột về lãnh thổ - điển hình là xung đột Nga - Ukraine hiện nay. Bài viết kết luận rằng để cân bằng giữa bảo hộ nhà đầu tư và tôn trọng chủ quyền, luật đầu tư quốc tế cần phát triển các quy tắc rõ ràng hơn về kế thừa quốc gia trong BIT, đồng thời gợi mở những hàm ý chính sách cho Việt Nam.
Tải xuống
Tài liệu tham khảo
[1] Andreas Zimmerman, “State succession in treaties”, Max Planck Encyclopedia of Public International Law, 2006
[2] Anthea Genest, “Sudan bilateral investment treaties and South Sudan: Musings on State succession to bilateral treaties in the wake of Yugoslavia’s breakup”, Transnational Dispute Management, Vol. 3, 2014
[3] Nations Unies - United Nations, “British-US Claims Commission, R.E. Brown case (US v. Great Britain)”, Vol. VI, 1923
[4] Nations Unies - United Nations, “British-US Claims Commission, F.H. Redward and Others case (Great Britain v. US)”, Vol. VI, 1925
[5] Arbitration Committee of the Conference on Yugoslavia (Badinter Commission), “Opinion No. 1”, (29/11/1991), trong B.G. Ramcharan (chủ biên), The International Conference on the Former Yugoslavia: Official Papers, Martinus Nijhoff Publishers, The Hague, 1997
[6] Dai Tamada, “War in Ukraine and implications for international investment law”, International Community Law Review, Vol. 26, 2024, https://doi.org/10.1163/18719732-12341499
[7] Stefan Lorenzmeier, Maryna Reznichuk, “Investment Law and the Conflict in the Donbas Region: Legal Challenges in a Special Case”, trong Tobias Ackermann, Sebastian Wuschka (eds), Investments in Conflict Zones: The Role of International Investment Law in Armed Conflicts, Disputed Territories, and ‘Frozen’ Conflicts, Brill, 2020
[8] Ian Brownlie, Principles of public international law (6th ed), 2003
[9] Justin A Fraterman, “Secession, State succession and international arbitration”, SSRN, 7 March 2013, http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2313401
[10] Robert Jennings, Arthur Watts (eds), Oppenheim’s international law (9th edn), Longman, 1992
[11] Malcolm N. Shaw, International law (8th edn), Cambridge University, 2017
[12] Mytilineos Holdings SA v. State Union of Serbia and Montenegro and Republic of Serbia (UNCITRAL Arbitration, Partial Award on Jurisdiction, 8 September 2006
[13] Patrick Dumberry, Daniel Turp, “Succession of States relating to treaties and the case of secession: From the principle of tabula rasa to the emergence of a presumption of continuity of treaties (La succession d’États en matière de traités et le cas de la sécession: Du principe de la table rase à l’émergence d’une présomption de continuité des traités) (October 28, 2008)”, Revue Belge de droit international, Vol. 2, 2003
[14] Patrick Dumberry, “The controversial issue of State succession to international responsibility revisited in light of recent State practice”, German Yearbook of International Law, Vol. 49, 2006
[15] Paul Williams, Jennifer Harris, “State succession to debts and assets: The modern law and policy”, Harvard International Law Journal, Vol. 42, 2001
[16] Peter Malanczuk, Akehurst’s modern introduction to international law, (7th ed), Routledge, 1997
[17] PJSC CB PrivatBank and Finance Company Finilon LLC v. The Russian Federation, PCA Case No. 2015-21
[18] Rudolf Dolzer, Christoph Schreuer, Principles of international investment law (2nd ed), Oxford University Press, 2012
[19] Sanum Investments Limited v. Lao People’s Democratic Republic, PCA Case No. 2013-13, Award on Jurisdiction, 13 December 2013.PCA Case No. 2013-13
[20] Sudapet Company Limited v. Republic of South Sudan, ICSID Case No. ARB/12/26, Award, 30 September 2016
[21] Tai Heng Cheng, State succession and commercial obligations, Brill|Nijhoff, 2006, https://doi. org/10.1163/ej.9781571053596.i-484.2
[22] World Wide Minerals Ltd. v. Republic of Kazakhstan (WWM v. Kazakhstan I)
[23] Yukos Universal Limited (Isle of Man) v. The Russian Federation, PCA Case No. 2005-04/AA227
