Thiết chế Ủy ban nhân dân trong dự thảo Luật Đô thị đặc biệt: Từ “chế độ tập thể” đến “chế độ thủ trưởng
DOI:
https://doi.org/10.70236/khplvn.773Từ khóa:
Ủy ban nhân dân, Dự thảo Luật đô thị đặc biệt, chế độ thủ trưởng, siêu đô thị, miễn trừ trách nhiệm pháp lý, Thành phố Hồ Chí MinhTóm tắt
Bài viết phân tích tính tất yếu của việc chuyển đổi thiết chế Ủy ban nhân dân (UBND) từ nguyên tắc “tập thể lãnh đạo” sang “chế độ thủ trưởng” trong Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt nhằm đáp ứng yêu cầu quản trị siêu đô thị tại Thành phố Hồ Chí Minh (TP. HCM). Bài viết đề xuất ba nhóm giải pháp gồm: (1) cá thể hóa thẩm quyền quyết định, tổ chức bộ máy và lập quy của Chủ tịch UBND; (2) phân bổ lại ranh giới thẩm quyền theo chiều dọc (với Trung ương) và chiều ngang (với Hội đồng nhân dân - HĐND); (3) thiết lập kiểm soát quyền lực thực chất đi kèm với miễn trừ trách nhiệm pháp lý. Từ đó, hướng tới kiến tạo một bộ máy hành pháp linh hoạt, phản ứng nhanh và bứt phá phát triển.
Tải xuống
Tài liệu tham khảo
[1] Nguyễn Phạm Quốc Ảnh, “Một số bất cập trong thực thi Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công - tư nhìn từ thực tiễn TP. Hồ Chí Minh”, Tạp chí Quản lý nhà nước, 2025 [trans: Nguyen Pham Quoc Anh, “Some shortcomings in the implementation of the Law on Public - Private Partnership Investment from the practice of Ho Chi Minh City”, State Management Review, 2025]
[2] Vũ Minh Châu, Bùi Tiến Đạt, “Hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực trong ban hành văn bản lập pháp ủy quyền tại Dự thảo Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân (sửa đổi)”, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, số 03 (506), 2025 [trans: Vu Minh Chau, Bui Tien Dat, “Improving the mechanism of power control in the promulgation of delegated legislative documents in the draft Law on Supervisory Activities of the National Assembly and People’s Councils (amended)”, Journal of Legislative Studies, Vol. 03 (506), 2025]
[3] Hank Dittmar, Gloria Ohland (eds.), The new transit town: Best practices in transit-oriented development, Island Press, Washington, D.C., 2004, https://doi.org/10.2307/jj.41003849
[4] Bùi Ngọc Hiền, “Phân định nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban nhân dân với nhiệm vụ, quyền hạn của chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố trực thuộc Trung ương từ thực tiễn TP. Hồ Chí Minh”, Tạp chí Quản lý nhà nước, 2024 [trans: Bui Ngoc Hien, “Delimiting the tasks and powers of the People’s Committee and the Chairman of the People’s Committee of centrally-governed cities from the practice of Ho Chi Minh City”, State Management Review, 2024]
[5] Phạm Thị Hoàn, “Hoàn thiện thể chế tổ chức và hoạt động của chính quyền thành phố thuộc thành phố trực thuộc Trung ương - Từ thực tiễn thành phố Thủ Đức”, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, số 01(388), 2023 [trans: Pham Thi Hoan, “Improving the institutional framework for the organization and operation of city governments under centrally-governed cities - From the practice of Thu Duc City”, Democracy and Law Journal, Vol. 01(388), 2023]
[6] Investment Promotion Bureau of Shenzhen Municipality, Invest Shenzhen, China, 2024
[7] Nguyễn Thanh Long, Phan Tấn Hùng, “Những thuận lợi và khó khăn trong xây dựng chính quyền địa phương hai cấp tại Thành phố Hồ Chí Minh thời gian qua”, Tạp chí Quản lý nhà nước, 2026 [trans: Nguyen Thanh Long, Phan Tan Hung, “Advantages and difficulties in building a two-tier local government in Ho Chi Minh City in recent times”, State Management Review, 2026]
[8] Trần Thị Ánh Minh, Huỳnh Thị Hồng Nhiên, Trần Thanh Tùng, “Tổ chức và hoạt động của các cơ quan chuyên môn thuộc UBND TP.HCM trong bối cảnh xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp: thực trạng và giải pháp”, Kỷ yếu Hội thảo khoa học quốc gia “Triển khai thi hành Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi) trong bối cảnh xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp ở Việt Nam hiện nay”, Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh, 2025 [trans: Tran Thi Anh Minh, Huynh Thi Hong Nhien, Tran Thanh Tung, “Organization and operation of specialized agencies under the Ho Chi Minh City People’s Committee in the context of building a two-tier local government: current situation and solutions”, Proceedings of the National Scientific Conference “Implementation of the 2013 Constitution (amended) in the context of building a two-tier local government in Vietnam today”, Ho Chi Minh City University of Law, 2025]
[9] Lê Trường Sơn, Nguyễn Thị Thiện Trí, “Cơ sở khoa học cho việc chuyển đổi chế độ phân định thẩm quyền trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp theo tinh thần Hiến pháp”, Kỷ yếu Hội thảo khoa học quốc gia “Triển khai thi hành Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi) trong bối cảnh xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp ở Việt Nam hiện nay”, Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh, 2025 [trans: Le Truong Son, Nguyen Thi Thien Tri, “Scientific basis for transforming the authority allocation mechanism in the two-tier local government model in the spirit of the Constitution”, Proceedings of the National Scientific Conference “Implementation of the 2013 Constitution (amended) in the context of building a two-tier local government in Vietnam today”, Ho Chi Minh City University of Law, 2025]
[10] Lê Thị Tươi, “Vai trò giám sát của Hội đồng nhân dân với việc bảo đảm tất cả quyền lực thuộc về Nhân dân”, Tạp chí Quản lý nhà nước, 2022 [trans: Le Thi Tuoi, “The supervisory role of the People’s Council in ensuring that all power belongs to the people”, State Man-agement Review, 2022]
[11] Nguyễn Thế Tài, Nguyễn Thị Thanh Hoa, “Phân cấp trong lĩnh vực cấp phép xây dựng trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh và một số kiến nghị hoàn thiện”, Tạp chí Quản lý nhà nước, 2023 [trans: Nguyen The Tai, Nguyen Thi Thanh Hoa, “Decentralization in the field of construction permitting in Ho Chi Minh City and recommendations for improvement”, State Management Review, 2023]
[12] Đoàn Trường Thụ, “Một số vấn đề cơ bản về phân công, phối hợp và kiểm soát quyền lực nhà nước trong xây dựng nhà nước pháp quyền”, Tạp chí Cộng sản, 2024 [trans: Doan Truong Thu, “Basic issues on the division, coordination, and control of state power in building a rule of law state”, Communist Review, 2024]
[13] Nguyễn Thị Thiện Trí, Trần Thị Thu Hà, “Thực trạng kiểm soát quyền lực chính quyền địa phương Việt Nam trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa”, Tạp chí Khoa học Pháp lý Việt Nam, số 06 (190), 2025 [trans: Nguyen Thi Thien Tri, Tran Thi Thu Ha, “The current state of power control in Vietnam’s local governments in the context of building a socialist rule of law state”, Vietnam Journal of Legal Sciences, No. 06 (190), 2025], https://doi.org/10.70236/tckhplvn.279
