Phân quyền triệt để gắn với trách nhiệm giải trình trong dự thảo Luật Đô thị đặc biệt: Thực tiễn của Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

Trong bối cảnh Thành phố Hồ Chí Minh (TP. HCM) đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới với định hướng trở thành siêu đô thị thông minh, sáng tạo và phát triển bền vững, việc xem xét ban hành Luật Đô thị đặc biệt là một quyết sách mang tính lịch sử. Bài viết phân tích những điểm nghẽn của cơ chế quản lý hiện hành và những giới hạn của các nghị quyết thí điểm, từ đó khẳng định nhu cầu cấp bách phải có một hành lang pháp lý chính thức, toàn diện. Nghiên cứu đề xuất khung pháp lý đột phá về phân cấp, phân quyền triệt để trên các lĩnh vực trọng tâm: tổ chức bộ máy, cơ chế đãi ngộ nhân tài, quản lý tài chính - đầu tư, quy hoạch - đất đai, khoa học công nghệ (sandbox), và thẩm quyền lập quy. Đồng thời, bài viết nhấn mạnh nguyên lý biện chứng: phân quyền triệt để phải gắn liền với thiết lập cơ chế trách nhiệm giải trình minh bạch, bao gồm hệ thống giám sát đa tầng, áp dụng nguyên tắc quản trị “6 rõ”, và thể chế hóa cơ chế bảo vệ cán bộ đổi mới sáng tạo. Luật này được kỳ vọng không chỉ là đòn bẩy thể chế giúp Thành phố bứt phá giới hạn, duy trì vị thế đầu tàu kinh tế, mà còn là bước thử nghiệm quan trọng để đổi mới toàn diện pháp luật về tổ chức chính quyền địa phương trên cả nước.